Niet iedereen gebruikt zijn telefoon op dezelfde manier. Sommige mensen grijpen eruit pure gewoonte naar. Anderen doen het om sociaal verbonden te blijven. Een onderzoek uit 2023 door Wickord and Quaiser-Pohl onderzocht of grijstinten anders werken voor verschillende typen smartphonegebruikers, en de resultaten waren opvallend.
Het onderzoek
Het onderzoek, gepubliceerd in Computers in Human Behavior Reports onder de titel "Suffering from problematic smartphone use? Why not use grayscale setting as an intervention!", testte grijstinten als hulpmiddel om problematisch smartphonegebruik te verminderen. Wat dit onderzoek onderscheidde van eerdere studies, was de focus op gebruikerstypen. De onderzoekers deelden deelnemers in op basis van hun gebruikspatronen en maten vervolgens welk effect grijstinten op elke groep hadden.
Gewoontegebruikers zagen het grootste effect
De studie wees uit dat grijstinten bijzonder effectief waren voor twee groepen: "gewoontegebruikers" (mensen die hun telefoon pakken uit verveling, routine of op loze momenten) en "sociale" gebruikers (mensen die hun telefoon voornamelijk gebruiken om via berichten en sociale media in contact te blijven met anderen).
Voor deze groepen daalde de dagelijkse schermtijd met ongeveer een uur. Dat is een aanzienlijke vermindering door slechts één passieve wijziging in de beeldscherminstellingen.
Hoe grijstinten werken als een "nudge"
De onderzoekers beschreven grijstinten als een gedragsmatige "nudge". Het blokkeert niets. Het beperkt de toegang tot apps niet. In plaats daarvan verhoogt het een lichte mate van irritatie bij het gebruik van het apparaat voor activiteiten met een lage waarde. De telefoon werkt nog steeds normaal, maar het wordt iets minder prettig om door content te scrollen die kleur nodig heeft om de aandacht vast te houden.
Dit is belangrijk omdat het betekent dat grijstinten niet ingaan tegen je intenties. Als je je telefoon voor iets specifieks moet gebruiken, kan dat nog steeds. Maar als je eruit verveling naar grijpt, maakt de verminderde visuele beloning het makkelijker om de telefoon weer weg te leggen.
Waarom scrollen uit verveling het hoofddoel is
Gewoontegebruik is het patroon waar de meeste mensen mee worstelen. Het is de automatische greep naar de telefoon terwijl je in de rij staat, op de bank zit of in bed ligt. Er zit geen specifiek doel achter. De telefoon is er toevallig, en de kleurrijke interface maakt het belonend genoeg om door te gaan.
Grijstinten doorbreken deze cirkel. Wanneer het scherm grijs is, wordt het doelloos scrollen minder stimulerend. Je wordt je bewuster van wat je aan het doen bent, en dat bewustzijn alleen is vaak al genoeg om te stoppen.
Wat dit betekent voor jouw configuratie
Als je jezelf herkent als iemand die zijn telefoon oppakt zonder duidelijke reden, dan hebben grijstinten waarschijnlijk een meetbaar effect op je schermtijd. Het onderzoek ondersteunt het gebruik ervan als standaardinstelling, met uitzonderingen voor taken waarbij kleur echt van belang is.
Dat is de aanpak waar StayGray omheen is gebouwd. Houd grijstinten standaard ingeschakeld. Voeg uitzonderingen toe voor apps zoals kaarten, de camera of fotobewerkers. Gebruik getimede kleurpauzes wanneer je een specifieke reden hebt voor kleur. En laat het schema de overgangen automatisch afhandelen, zodat je er niet bij hoeft na te denken.
Het grotere geheel
Dit onderzoek draagt bij aan de groeiende bewijslast dat kleine veranderingen in de omgeving gedrag effectiever kunnen veranderen dan strategieën die gebaseerd zijn op wilskracht. Je hoeft geen socialemedia-apps te verwijderen of complexe blokkeerregels in te stellen. Soms is het minder kleurrijk maken van het scherm al genoeg om een aanzienlijk deel van je dag terug te winnen.
Referentie: Wickord, L.-C., & Quaiser-Pohl, C. (2023). Suffering from problematic smartphone use? Why not use grayscale setting as an intervention! Computers in Human Behavior Reports, 10, 100294. doi.org/10.1016/j.chbr.2023.100294